ко̑ст
кост
Лема
кост
Извор
том 3, стр. 7, редослед 35
- 1.
(лок. ко̀сти, инстр. ко̏сти и ко̑шћу; мн. ко̏сти, ген. ко̀стӣ и ко̀стијӯ) један од тврдих делова тела човечјег и животиња кичмењака: чељусна ~, кључна ~, рамена ~, стопална ~ кости главе, трупа, удова.
- 2.а.
мн. фиг. тело (обично измршавело).
— Једва носим у костима душу.
И протегнут ће трудне кости на клупи од чворова дрва.
- 2.б.
тело онога који је умро, посмртни остаци.
— Ријека ће доскора имати његове кости.
- 3.
очњаци зуби, кљове неких животиња (најчешће слонове) од којих се израђују разни предмети.
— На сточићу од слонове кости стоји ... прах за косу и лице.
- 4.а.
фиr. оскудна храна, залогај.
— Знам да мрзите на Лолића који нам сваку кост испред устију граби.
Поrледајте ви како они живе. Сва кућа по читаву недељу глође кост.
- 4.б.
(обично с атрибутом: гола) ствар мале или никакве вредности.
— Народност без народне држаtе гола је кост.
- 5.
костур (3).
— Воз је пламтио у диму ноћи, спржена лежала челична кост. Рит. Гвоздене кости моста шкрипе.
- 6.
фиr. (обично с атрибутом: туђа) порекло, род по крви.
— Није у Мијатову роду никад бивало тенца ни вукодлака ... већ ако се... уметнуо у прабао̄у, Што је била твоја кост.
Шта има рођеније од брата, а гдје је онда жена, туђа кост ...?
Фразе
бацити коме ~ задовољити кога чим незнатним; бацити ~ (из)међу коrа завадити, унети раздор; до (голе) кости (узети, опљачкати) све (узети, опљачкати); до кости (познавати нешrо) бити велики стручњак, позндвати нешто у танчине; ~ и кожа, (сама) кожа и кости врло мршав човек; ~ (од) кости рођено дете. — Ето, синови његови, пород његов, кост кости ... па ни налик на њега! Срем.; ~ у грлу (бити коме) нешто што се не може триети онакво какво је; наместити (пребројати, поломити, смрвити) коме кости испребијати кога; оставити (негде) кости умрети, погинути негде; прокиснУти, прозепсти до кости(ју) јако прокиснути, прозепсти; претресати чиј е кости клеветати, ружно говорити о коме мртвом; (пре)тврда ~ бити за кога бити врло тешка препрека, бити несавладљив; старе кости стар човек, стара особа. — Вино је ватра за старе кости. Мат.; уцепити што у крв и кости упамтити тако да се никад не заборави; улити, утерати коме страХ у кости јако престрашити кога; ухватили се у кости почели се рвати; земља му кости измета ла, кости му се у земљи превртале нар. тешка клетва, проклетство.
Изворни текст (OCR)
ко̑ст, ко̏сти ж (лок. ко̀сти, инстр. ко̏сти и ко̑шћу; мн. ко̏сти, ген. ко̀стӣ и ко̀стијӯ) 1. један од тврдих делова тела човечјег и животиња кичмењака: чељусна ~, кључна ~, рамена ~, стопална ~ кости главе, трупа, удова. 2. мн. фиг. а. тело (обично измршавело). — Једва носим у костима душу. НП Вук. И протегнут ће трудне кости на клупи од чворова дрва. Михољ. б. тело онога који је умро, посмртни остаци. — Ријека ће доскора имати његове кости. Цар Е. 3. очњаци зуби, кљове неких животиња (најчешће слонове) од којих се израђују разни предмети. — На сточићу од слонове кости стоји ... прах за косу и лице. Дуч. 4. фиr. а. оскудна храна, залогај. — Знам да мрзите на Лолића који нам сваку кост испред устију граби. Шен. Поrледајте ви како они живе. Сва кућа по читаву недељу глође кост. Глиш. б. (обично с атрибутом: гола) ствар мале или никакве вредности. — Народност без народне држаtе гола је кост. Павл. 5. костур (3). — Воз је пламтио у диму ноћи, спржена лежала челична кост. Рит. Гвоздене кости моста шкрипе. Ђон. 6. фиr. (обично с атрибутом: туђа) порекло, род по крви. — Није у Мијатову роду никад бивало тенца ни вукодлака ... већ ако се... уметнуо у прабао̄у, Што је била твоја кост. Љуб. Шта има рођеније од брата, а гдје је онда жена, туђа кост ...? Шуб.