но̑с
нос QA: medium
Лема
нос
Извор
том 3, стр. 816, редослед 9
- 1.а.
(лок. но̀су; мн. но̏сови и но̏севи) истурени део лица између очиу и уста који служи као орган за дисање и мирис: кукаст ~, орловски ~, прћаст
затубаст ~.
- 1.б.
део њушке код животиња који одговара носу у људи.
Удри Лабуда вола по носу, нек Сивоња први закорачи јарак! Рад. Д.
- 2.
шиљат вр2, срај неког предмета који личи на нос (врх обуће, предњи крај брода и сл.).
Гледам све у носове од мојих опанака. Вес. Успије ... каткад пјешаку да отпрхне испред сребрна носа строја.
говорити с носним, хуњкавим призвуком; дати коме по носу, преко носа, под нос оштро изгрдити, укорити кога, пребацити коме што; дићи (високо) ~ уобразити се, постати охол; добити по носу, преко носа бити оштро изгрђен; донети, ставити Под за што умети што добро оценити, осетити, бити проницљив; имати кога у носу бити љут, киван на кога, не трпети кога. — Због проклете те критике има ме већ у носу три четвртине Загреба. Матош.; имати свагде, свуда свој пазити, мотрити на све, водити рачуна о свему; ићи за носом ићи било куда, без одређеног циља. — Куд иде, то ни сам не зна; иде за носом, иде куд га ноге носе. Срем.; (ићи, радити коме) уз ~ радити противно, пркосити, терати инат коме; набијати, натицати, набадати, В еШати коће Што на ~ стално неком нешто пребацивати, замерати; насмејати се коме у ~ подсмехнути се, наругати се коме у лице, у његовом присуству; натр- (ља)ти, убрисати коме ~, натрти коме под ~ хрена рећи коме врло неугодне ствари; не бити коме ни до носа не бити ни у чему раван; не видети даље од носа бити ограничен, приглуп, имати уске видике; нико ни у ~ покр. нико ни да проговори, ни да зуцне; носом небо парати, носом резати облаке држати се охоло, гордо; обесити, спустити, покуњити (осмољити) ~ оборити главу, снуждити се, покуњити се; остаде му шупаљ ~ до очиј у изигран је, није добио ништа; остати дуга носа бити насамарен, изигран; падати на сувише се замарати радом; под носом, пред носом, испред (испод) носа а) (бити, налазити се) сасвим близу; б) (нешто радити, узети, проћи и сл.) у чијој близини, али неопажено и дрско (нешто радити, узети, проћи и сл.); показати коме ~ наругати се коме (наместивши палац на врх носа и раширивши прсте); показати, п(р)омолити ~ појавити се, изићи; превући испод носа пребацити коме шта; прогунђати испод носа тихо али нејасно, неразумљиво нешто прогунђати, промрмљати; стављати свуда сво] ~ мешати се у све, бити сувише радознао; тискати коме што под ~ стално замерати, пребацивати; исп. набијати на нос; ушиљио (зашиљио) му се ~ тешко је болестан, сасвим рђаво изгледа. но̏сак, но̏ска и но̀ска, но̏ско и но̀ско који се може дуго носити, који се добро носи, трајан (о материјалу, тканинама за ношење).
Фразе
бити коме вода до носа бити, наћи се у тешком положају; бити до носа в. под носом (а). — Варош му је, што се каже, до носа ... може живети И тамо ... а он изабрао село. Вукић.; бити коме му ва у носу сметати коме; вИдети, види се (коме што) по носу погодити по спољном, вањском изгледу шт 52 о коме, види се што по чијој спољашности, вањштини; вући (водати, водити, повлачити) кога за ~ радити с киме по својој вољи, подваљивати коме; правити будалу, глупака од кога; говорити кроз
Изворни текст (OCR)
но̑с, но̏са М (лок. но̀су; мн. но̏сови и но̏севи) 1. а. истурени део лица између очиу и уста који служи као орган за дисање и мирис: кукаст ~, орловски ~, прћаст