отво̀рити
отворити QA: medium
Лема
отворити
Извор
том 4, стр. 237, редослед 4
- 1.а.
уклонити или померити оно чиме је што затворено учинити да се у што може ући или из чега изаћи: ~ прозор, ~ врата, ~ собV, ~ кућу.
- 1.б.
учинити доступним унутрашњи део чега: ~ ковчег, сандук, шкрињУ, ~ ормар
ладицу.
- 1.в.
растворити, расклопити, раширити.
Широм отвори уста и оне плаве очи. Бен. Доста је отворити новине. Петр Р.
- 1.г.
откопчати.
Он отвори под грло кошуљу, разгали прса. Наз.
- 2.
учинити употребљивим, пустити у рад; одврнути: пут, ~ школу.
Пуче глас да ће се рудник поново отворити. Ћоп. Радио — то је напаст — станари га испод мене отворе послије доручка. Торб.
- 3.
а. откључати.
Уме отворити и браву, или локот. Ад. б. покр. пустити кога однекуда где је затворен. — Рано Јован овце отворио. НП Вук. Отворио је затворенике. Вуј.
- 4.
почети; започети рад каквог скупа.
Незнатни Колумбо отворио је ново раздобље. Нех. Прво да отворим седницу! Нуш.
- 5.
започети с радом (обично у каквом локалу).
Чим се оженим ... отворићу мали хотел. Ћип. Отворит ћу адвокатску канцеларију. Фелд.
- 6.
открити, казати какву тајну, намеру и сл.
Свом добром јарану отвори своју накану. Мул.
- 7.
покр. показати.
Умије наизуст да ти повиједа ... гдје је који )Vнаштво отворио. Љуб.
- 8.
појавити се.
Још не бјеше зора отворила.
конкурс, натјечај огласити слободно радно место; ~ кредит дати кредит; ~ кућу почети примати посете и госте, примити у госте кога; ~ (добро, широм) очи, ~ четворе очи припазити, добро пазити; ~ очи (коме) фиг. учинити да неко прогледа, увиди у чему је ствар, открити коме истину; ~ питање почети разматрати неко питање, започети дискусију; ~ пут прокрчити пут, дати правац; ~ своје ступце (коме) дати (коме) приступа у своме листу, омогућити коме да штампа своје радове; ~ стеча), стециште правн. обуставити рад презадуженом трговцу, пописати му имовину и изложити је продаји ради подмирења дугова; ~ уста проговорити; ухо, уши усредсредити пажњу на слушање.
Фразе
не дати (коме) ока ~ не дати (коме) да предахне, да се одмори; ~ апетит 1) отворити прохтев за јело; 2) фиг. отворити прохтев, жжељу за чиме, пожелети што; ~ ватру (паљбу, пуцњаву) 1) почети пуцати, припуцати; 2) напасти, започети критиковати; ~ видике проширити чије знање, погледе, наде; ~ вино почети трошити ново вино; ~ врата (коме или чему) омогућити приступ, примити, усвојити, дати склониште; ~ границу допустити слободан прелаз, промет између две државе; ~ дVшV, срце постати искрен, поверити се; ~ жил (коме) пустити крв (коме); ~ игру спорт. почети слободно играти и у одбрани и у навали; ~ карте открити праве намере;
отворила се крв мед. настало је крволиптење; отвориле му се очи погледао је, увидео је како стоји ствар; отворило му се срце постао је искрен, исповедио се; отворило се небо настао је страховит пљусак; отворио му се апетит добио је прохтев да једе, огладнео је.
Пододреднице
1. уклонити се с каквог отвора, растворити се; раздвојити се. — Наједном се отворише зелена вртна врата. Креш. Лед се распукао и отворио. Петр. М. 2. започети. — Сад се тек отвори жив разговор и шала. Глиш. Баш тај дан отвори се љут бој. Мул. 3. створити се, начинити се. — Воде се разлише, и пред полуокруглим окном високе звонаре отвори се читаво море. Ранк. Око Сперанског се смјеста отвори круг. Крањч. Стј. 4. указати се, појавити се. — Пред њима најпослије се отвори цијела варош све до подножја голе главице. (д сењске стране према мени отворио се у мору широк златан друм. Маж. Ф. 5. исповедити се, постати искрен. — Тајио је пред својима, пред свима, једино, ето, пред попом отворио се сав. Пец. Настојао је да га заволе и да се сами отворе пред њим. Ћос. Д
Изворни текст (OCR)
отво̀рити, о̀творӣм сврш. 1. а. уклонити или померити оно чиме је што затворено учинити да се у што може ући или из чега изаћи: ~ прозор, ~ врата, ~ собV, ~ кућу. б. учинити доступним унутрашњи део чега: ~ ковчег, сандук, шкрињУ, ~ ормар,